HƯỚNG TỚI KỶ NIỆM 75 NĂM NGÀY TRUYỀN THỐNG HẢI QUAN VIỆT NAM (10/9/1945-10/9/2020)- HẢI QUAN QUẢNG NINH, LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
Nguyễn Hòa (Theo "Đề cương tuyên truyền 75 năm xây dựng và phát triển Hải quan Việt Nam và Hải quan Quảng Ninh")4/09/2020 9:00 AM
Trong quá trình xây dựng, hình thành và phát triển, Hải quan Quảng Ninh không ngừng nỗ lực, phấn đấu vươn lên, vượt qua bao khó khăn, thách thức và đã trưởng thành lớn mạnh. Đơn vị đã trải qua các thời kỳ cách mạng với những tên gọi khác nhau và hiện nay là: Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh với 19 đơn vị thuộc và trực thuộc cùng 565 cán bộ, công chức, người lao động.
- Ngày 15/12/1954, Bộ Công thương đã ban hành Nghị định số 140/BCT thành lập Chi sở Hải quan Hải Ninh thuộc Sở Hải quan Trung ương, làm nhiệm vụ của Thuế XNK và Quản lý XNK trên địa bàn tỉnh Hải Ninh. Chi sở khi mới thành lập có 3 đơn vị cơ sở và khoảng 100 cán bộ, nhân viên do đồng chí Nguyễn Kiện Toàn làm Chi sở trưởng. ;
- Ngày 27/5/1955 (ngay sau khi khu Mỏ được hoàn toàn giải phóng (25/4/1954), Bộ Công thương có Quyết nghị số 11-TW-HC tạm thời thành lập ""Chi sở Hải quan Hồng Quảng"" thuộc sở Hải quan Trung ương, làm nhiệm vụ quản lý, kiểm soát tàu thuyền qua lại trên địa phận Hồng Quảng, tiến hành thu thuế XNK. Chi sở khi mới thành lập có 6 phòng với 101 cán bộ, nhân viên do đồng chí Nguyễn Văn Sáng làm Chi sở trưởng.
- Ngày 02/7/1955: Sáp nhập Chi sở Hải quan Hồng Quảng vào Phân sở Hải quan Hải Phòng theo Quyết định số 2242-HC/NS của Sở Hải quan Trung ương. Sau này lại tách ra để phù hợp với quản lý về mặt hành chính.
- Ngày 18/12/1959 Bộ Ngoại thương có Quyết định số 357/QĐ-BNT chính thức thành lập ""Chi sở Hải quan Hồng Quảng"" thuộc Ủy ban hành chính khu Hồng Quảng.
- Ngày 12/11/1960: Giải thể Chi sở Hải quan Hải Ninh và thành lập Phòng Hải quan Hải Ninh trực thuộc Cục Hải quan Trung ương;
- Ngày 17/02/1962 Chi sở được đổi tên thành Chi cục Hải quan Hồng Quảng theo Quyết định 490/BNT-QĐ của Bộ Ngoại thương.
- Thực hiện Nghị quyết kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá II ngày 30/10/1963 về việc hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng thành tỉnh Quảng Ninh, ngày 08/02/1964 Bộ Ngoại thương có Quyết định số 47/BNT-TCCB ""hợp nhất Chi cục Hải quan Hồng Quảng và Phòng Hải quan Hải Ninh thành một đơn vị mới lấy tên là Chi cục Hải quan Quảng Ninh"", thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước về hải quan trên địa bàn toàn tỉnh. Chi cục khi mới thành lập có 3 phòng Hải quan và 20 cán bộ, nhân viên do đồng chí Nguyễn Tuấn Phiên làm Chi cục trưởng.

Kể từ ngày thành lập, Hải quan Quảng Ninh đã không ngừng nỗ lực vươn lên, vượt qua bao khó khăn, thách thức, phấn đấu trưởng thành. Từ 02 tổ chức tiền thân, khi hợp nhất thành một đơn vị tới nay, Hải quan Quảng Ninh đã trải qua các thời kỳ cách mạng với những tên gọi khác nhau.

Từ một đơn vị Hải quan cấp tỉnh thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh vào năm 1964 với 20 CBNV, năm 1976 với 47 CBNV; thành Chi cục Hải quan Quảng Ninh thuộc Bộ Ngoại thương vào năm 1979; Hải quan tỉnh Quảng Ninh thuộc Tổng cục Hải quan vào tháng 5/1985 với 8 đơn vị cơ sở và gần 80 CBNV; Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh vào tháng 6/1994 với 16 đơn vị cơ sở và gần 250 CBNV; năm 2000 có 15 đơn vị cơ sở và 357 CC-LĐ và cho đến nay (2020) có 19 đơn vị thuộc và trực thuộc và 565 CC-LĐ (08 đơn vị tham mưu giúp việc Cục trưởng; 06 Chi cục Hải quan và 01 Chi cục Kiểm tra sau thông quan; 04 Đội Kiểm soát Hải quan và tương đương).

Trên chặng đường lịch sử hình thành, xây dựng và phát triển của mình, Hải quan Quảng Ninh luôn phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao, đặc biệt là giai đoạn 5 năm 2015-2020, toàn thể Đảng bộ - Cục Hải quan tỉnh và cán bộ, đảng viên, công chức, người lao động phát huy đoàn kết, truyền thống đơn vị Anh hùng, phát huy vai trò là Đảng bộ cấp trên cơ sở trực thuộc Tỉnh ủy (từ tháng 5/2016) đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao với các chỉ tiêu, nhiệm vụ do Bộ, Ngành, Tỉnh giao đều hoàn thành và hoàn thành vượt mức, đặc biệt là chỉ tiêu về kim ngạch, thu ngân sách, kết quả công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, ma túy qua biên giới, phát huy tốt vai trò cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 của tỉnh; có nhiều đề xuất với Tỉnh, với Ngành các cơ chế, chính sách khai thác tốt tiềm năng, thế mạnh của Tỉnh; tổ chức bộ máy thống nhất, tinh gọn, đội ngũ cán bộ, đảng viên phát triển về nhiều mặt, chuyển biến rõ rệt trong ý thức trách nhiệm phục vụ, đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp. 
Năng lực cạnh tranh cấp Cục nâng lên, nhiều kết quả đột phá trong cải cách hành chính, hiện đại hóa hải quan, Cục Hải quan tỉnh 3 năm liền dẫn đầu trong 21 sở, ban, ngành của tỉnh về chỉ số năng lực cạnh tranh DDCI của tỉnh Quảng Ninh; liên tiếp 3 năm năm 2017, 2018, 2019 được Thủ tướng Chính phủ tặng Cờ thi đua đơn vị xuất sắc, dẫn đầu trong công tác hải quan.
Ghi nhận những thành tích, cống hiến của các tập thể, cá nhân thuộc Hải quan Quảng Ninh trong quá trình xây dựng và trưởng thành, Đảng, Nhà nước, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan; các cấp, các ngành trao tặng nhiều phần thưởng cao quý:
+ Danh hiệu Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới (2005);
+ 03 Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba cho tập thể (1985,1991,1995);
+ 01 Huân chương Độc lập hạng Ba (2000);
+ 01 tập thể được tặng Huân chương Lao động hạng 2;
+ 11 tập thể và 11 cá nhân được tặng Huân chương Lao động hạng 3;
+ 05 tập thể và 05 cá nhân được tặng Huân chương Chiến công hạng 3;
+ 05 cá nhân được tặng danh hiệu Chiến sỹ thi đua toàn quốc;
+ 11 Cờ Thi đua của Chính phủ;
+ Nhiều Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính, tỉnh Quảng Ninh và của các tổ chức chính trị xã hội khác.

Đây là niềm tự hào, là sự kế thừa và phát huy truyền thống, sự cống hiến của các thế hệ cán bộ, công chức Hải quan Quảng Ninh qua các thời kỳ.